Glas islama

Iskender Čelebijina - Melajska džamija građena je početkom 16. vijeka. Melajska džamija je jedna od najstarijih građevina u Novom Pazaru. U pisanim dokumentima se spominje 1528. godine. Njen graditelj je Iskender Čelebi, sin Jakub-bega, koji je bio imućan i ugledan građanin. Po nekima, bio je spahija. U narodu je poznata kao Melajska džamija, po Mustafi Melajcu, koji potiče iz ugledne stare novopazarske porodice, koji je između dva svjetska rata vodio brigu o džamiji i njenom održavanju. Mahala koja se razvila oko džamije nosila je ime po graditelju ovog objekta. Džamija se nalazi u centru grada, na uglu ulica Rifata Burdžovića i Deda Šehovića. Imala je veliki plac i mekteb na njemu, što je bila praksa većine graditelja i vakifa da u sklopu džamijskog kompleksa izgrade mekteb.
Imala je i svoj vakuf od čijih prihoda se održavala zajedno sa mektebom. Ovim prihodima treba dodati još sredstva od 19 dućana, mlina i pekare. Finansijska sredstva dobijana ovim putem su  krajem 16. vijeka ukinuta. Danas od ovih dućana nema ni traga, osim jednog koji se nalazi u ulici Deda Šehovića neposredno uz džamijski plac.
Melajska džamija je više puta stradala u ratovima i požarima koji su je zahvatali. Zbog čestih rekonstrukcija ona nije sačuvala svoj prvobitni izgled, niti je prilikom obnova vođeno računa o upotrebi fundamentalnih materijala kako bi se očuvala njena monumentalnost i stari izgled. U novije vrijeme je renovirana više puta. Godine 1980. izvršena je velika rekonstrukcija u kojoj su ozidani potpuno novi zidovi, kada je džamija dobila sadašnji izgled. Već 2005. godine ovaj džemat je zatražio saglasnost od Medžlisa Islamske zajednice Novi Pazar da izvrši rekonstrukciju fasade spoljnih zidova džamije i adaptaciju munare.
Zbog svog specifičnog položaja, jer se nalazi skoro u samom centru grada, ova džamija je na svim namazima veoma posjećena. Pored stalnog džemata, ljudi koji žive u blizini džamije u njoj klanjaju i vlasnici okolnih dućana jer je ulica Rifata Burdžovića trgovačka ulica sa brojnim radnjama. Pored njih veliki broj putnika, musafira koji posjećuju Novi Pazar obavlja namaze u Melajskoj džamiji. Iz ovih razloga džamija je u toku cijelog dana otključana, tako da oni koji ne stignu da obave namaz sa džematom u propisanom vremenu, mogu samostalno klanjati u Melajskoj džamiji.
Svi imami koji su ovu časnu dužnost obavljali u ovoj džamiji ostavili su neki upečatljiv trag i uz pomoć džemata doprinijeli su poboljšanju uslova i izgleda ove džamije. Imam koji je trenutno na dužnosti u Melajskoj džamiji je Asmir-ef. Crnovršanin. I on se potrudio, uz pomoć džemata i ljudi kojima je islam u srcu, da unaprijedi izgled džamije i poboljša uslove za obavljanje namaza.
Džemat Melajske džamije je obezbijedio sredstva da se na prostoru između abdesthane i džamije uradi plato od betonske kocke, kako bi se, kada to vremenski uslovi dozvoljavaju, namazi mogli klanjati i napolju, a sve sa ciljem da se smanje gužve unutar džamije, posebno džumom. Također je, uz angažovanje džemata, kupljen tepih na kojem su za svakog klanjača obilježena mjesta za klanjanje kojim je zastrta cijela džamija. Melajska džamije je bila među rijetkim, ako ne i jedina, u koju se direktno iz harema ulazilo u prostor džamije, a obuća je unošena unutra. Sada su police za obuću iznijete ispred džamije, a urađen je plan i u najskorijem roku bi trebalo da se otpočne sa izgradnjom objekta koji bi se naslanjao na džamiju, a koji bi u arhitektonskom smislu bio povezan sa sadašnjom abdesthanom.
Najstariji džematlija ove džamije, Mehmedalija Harčinović kaže: „Ja sam ovdje starosjedilac. Moja porodica je dvjesta godina u Pazaru i pamtim ovu džamiju dosta dugo. Posjećenost ove džamije je masovna, a iz dana u dan se omogućuju sve bolji uslovi. Stanje džamije i džemata je poboljšano u odnosu na raniji period. Prije je ova džamija bila upola manja nego što je sad i Ramazanom je bila puna, a ostalim namazima slabije. Nakon renoviranja, džamija je i produžena i proširena, a na svim namazima je dobro popunjena. Jedan veliki plus je to što sada ima više omladine, a oni koji rade u čaršiji dolaze i ovdje obavljaju namaze. Dolaskom ovog imama osjetio se napredak u smislu uređenja, održavanja i čistoće džamije. Džemat je dosta složan i svaka akcija, bilo da je na humanitarnom planu ili vezano za džamiju, dobro je podržana.“
U Melajskoj džamiji, od proljeća do jeseni, kada se vrijeme pomjeri za jedan sat unaprijed, pored redovne klanja se i kasna džuma. Kasna džuma počinje u 15:15 časova. Namijenjena je zaposlenim ljudima koji rade do 3 sata popodne i svima onima koji nisu stigli da džumu obave na vrijeme. Na kasnoj džumi imami uglavnom neko od studenata Fakulteta za islamske studije.
Džematlijke Melajske džamije sa ponosom ističu da je ovo jedina džamija u gradu za čiju se čistoću i unutra i vani svakodnevno brinu baš šene koje u njoj obavljaju namaz. Svakodnevno između akšama i jacije nekolicina njih ostane i usisa prašinu iz tepiha, počisti i uglanca drvene površine tako da se ulaskom u ovu džamiju stiče utisak da je urednija i čistija nego i same kuće muslimana. Džematlijka Šefaheta Hrapović kaže: „Ja sam prezadovoljna džematom i efendijom, i prvim i ovim novim. Ja ovu džamiju ne znam kako je izgledala ranije, ali posljednjih desetak godina se trudim da dam svoj doprinos u poboljšanju uslova. Sve je lijepo uređeno, sve funkcioniše na najbolji način, tako da sa velikim zadovoljstvom radimo i održavamo džamiju.“
Hamza Orana živi u Bukrešu, ali se uključio u rad ovog džemata jer je osjetio da on funkcioniše na pravi način. „Imam džamiju i u Bukrešu i na Paricama, ali ih preskačem i dolazim u Melajsku džamiju. Najviše me je privukao džemat i imam koji je radan i organizovan. Džemat je složan i aktivan tako da svakodnevno imamo nešto novo da uradimo, što meni pričinjava zadovoljstvo.“
Džematlije sa ponosom ističu da u džamiji postoji biblioteka sa preko 150 naslova. Knjige ne mogu da se iznose vani, ali pošto je džamija otvorena po cio dan, džematlije mogu da dođu i da u džamiji čitaju knjige koje ih zanimaju. Vjerska pouka je organizovana subotom i nedjeljom prije podne namaza. Upisane djece ima oko 90, ali nisu baš sva ažurna u pohađanju nastave, pa ih na časovima dođe oko dvadesetak. Rezultati koji su postignuti su značajni. Dosta djece uči tedžvid, Kur'an, dobar dio ih uči kur'ansko pismo, a ima i onih koji tek uče ilmihal.
Kada se uđe u harem ove džamije osjeća se mir i sklad Allahove dž.š. kuće. Sve je na svom mjestu i sa ukusom postavljeno. Džamija ima uređenu unutrašnjost sa klima uređajima i parnim grijanjem, a posjeduje lijep i prostran mahvil. Opasana je lijepom ogradom i posjeduje sređenu bašču sa raznovrsnim cvijećem. Pored ulaznih vrata ima dženaze kamen (mejtaš), pa se nerijetko u njenom dvorištu klanjaju dženaze namazi. U dvorištu džamije je abdesthana koja arhitekturom podsjeća na šadrvan. U Melajskoj džamiji su odvajkada službovali vrijedni i dobri imami, pa je i to jedan od razloga njene posjećenosti i popularnosti među narodom.
Melajska džamija je navika omladine i džematlija i ona živi u srcima i očima ljudi, omiljena je i takva će i ostati dok bude islama i muslimana na ovim prostorima.

Nermin Gicić